Moderne elektrische auto's ontvangen regelmatig software-updates — soms zonder dat je het doorhebt. Die updates verbeteren meestal de prestaties, het bereik of de veiligheid. Maar wat als zo'n update juist schade veroorzaakt? Denk aan een remsysteem dat niet meer goed reageert, een laadpoort die blokkeert of een autopilot die ineens raar doet. Wie draait er dan op voor de kosten? In dit artikel duiken we in de juridische en verzekeringstechnische kant van software-update schade bij EV's.
Over-the-air updates: gemak met een risico
Over-the-air (OTA) updates zijn een van de grote voordelen van elektrische auto's. In plaats van naar de dealer te rijden voor een software-aanpassing, downloadt je auto de update automatisch via wifi of mobiel netwerk. Tesla was hierin de pionier, maar inmiddels bieden ook merken als BMW, Mercedes, Volkswagen en Polestar OTA-updates aan.
Het gemak is duidelijk: je auto wordt beter terwijl je slaapt. Maar er zit een keerzijde aan. Software is complex en bugs zijn onvermijdelijk. In 2023 riep Tesla wereldwijd meer dan 2 miljoen auto's terug vanwege een softwarefout in het Autopilot-systeem. En in 2024 leidde een OTA-update bij een Europees merk tot problemen met het thermisch management van de batterij, waardoor meerdere auto's in storing gingen.
Het verschil met een mechanisch defect is dat software-updates op afstand worden doorgevoerd. Je hebt als eigenaar vaak weinig controle over het moment of de inhoud van de update. En dat roept een belangrijke vraag op: als jij geen invloed hebt op de update, ben jij dan wel verantwoordelijk voor de gevolgen?
Aansprakelijkheid: fabrikant of eigenaar?
In Nederland geldt als hoofdregel dat de eigenaar van een motorvoertuig risicoaansprakelijk is voor schade aan derden. Dat betekent: als jouw auto schade veroorzaakt — om welke reden dan ook — ben jij als kentekenhouder aansprakelijk. Je WA-verzekering dekt die schade aan anderen.
Maar als de oorzaak van de schade een fout in een software-update is, wordt het juridisch interessanter. Dan komt productaansprakelijkheid in beeld. Volgens de Europese Productaansprakelijkheidsrichtlijn is een fabrikant aansprakelijk voor schade die wordt veroorzaakt door een gebrekkig product. En ja, software geldt sinds de herziening van 2024 expliciet als product.
In de praktijk betekent dit het volgende:
- Schade aan derden — je WA-verzekering betaalt eerst de schade aan anderen. Je verzekeraar kan vervolgens regres nemen op de autofabrikant als een softwarefout de oorzaak was
- Schade aan je eigen auto — met een allrisk verzekering is je eigen schade gedekt. Zonder allrisk moet je zelf de fabrikant aanspreken, wat een langdurig proces kan zijn
- Gevolgschade — denk aan een huurauto, reiskosten of inkomstenderving. Dit valt doorgaans niet onder je autoverzekering en moet je bij de fabrikant claimen
Het bewijs leveren dat een software-update de directe oorzaak is van de schade, is overigens niet altijd eenvoudig. Moderne EV's loggen enorm veel data, maar die data is eigendom van de fabrikant. Als consument heb je beperkte toegang tot de technische logboeken van je auto.
Wat dekt je allrisk verzekering bij softwareschade?
Een allrisk verzekering — ook wel volledig casco genoemd — dekt in principe alle schade aan je eigen auto, tenzij er een specifieke uitsluiting in de polisvoorwaarden staat. De vraag is: valt schade door een software-update onder die dekking?
Bij de meeste grote Nederlandse verzekeraars is het antwoord: ja, mits de schade fysiek is. Als een software-update ervoor zorgt dat je remmen niet goed werken en je raakt een vangrail, dan is de fysieke schade aan je auto gewoon gedekt onder allrisk. De oorzaak van de schade (software) doet er voor de dekking minder toe dan het feit dát er schade is.
Maar let op een paar uitzonderingen:
- Slijtage of geleidelijke verslechtering — als een update ervoor zorgt dat je batterij sneller degradeert, is dat doorgaans geen plotselinge schade en dus niet gedekt
- Puur functioneel verlies — als een update een feature uitschakelt (bijvoorbeeld heated seats of een bepaalde rijmodus) maar er geen fysieke schade is, dekt je autoverzekering dit niet
- Bewuste manipulatie — als je zelf de software van je auto modificeert (jailbreaking) en daardoor schade ontstaat, kan de verzekeraar dekking weigeren
Het is verstandig om de polisvoorwaarden van je verzekeraar specifiek na te lezen op termen als 'softwarefouten', 'elektronische storingen' of 'cyberrisico'. Sommige verzekeraars hebben hun voorwaarden al aangepast aan het tijdperk van connected cars, andere lopen achter.
Praktijkvoorbeelden: wanneer het misgaat
Om het concreter te maken, een paar scenario's die in de praktijk zijn voorgekomen of realistisch zijn:
Scenario 1: Remproblemen na update
Een EV-eigenaar ontvangt een OTA-update die het regeneratief remmen optimaliseert. Na de update reageert het rempedaal trager dan normaal. Op een kruispunt kan de bestuurder niet op tijd stoppen en rijdt achterop een andere auto. De WA-verzekering dekt de schade aan de andere auto. De eigen schade is gedekt als de eigenaar allrisk verzekerd is. De verzekeraar kan vervolgens verhaal halen bij de fabrikant.
Scenario 2: Laadprobleem leidt tot brand
Een software-update wijzigt het laadprotocol van de batterij. Door een bug raakt het Battery Management System (BMS) ontregeld, waardoor de batterij oververhit raakt tijdens het laden. Er ontstaat brand in de garage, met schade aan de auto en het huis. De autoverzekering (allrisk) dekt de autoschade. De opstalverzekering dekt de woningschade. Beide verzekeraars zullen waarschijnlijk regres nemen op de fabrikant. Lees ook ons artikel over EV en brandrisico voor meer informatie over dit onderwerp.
Scenario 3: Bereikupdate gaat fout
Een fabrikant pusht een update die het batterijbeheer zou verbeteren. In werkelijkheid limiteert de update de laadcapaciteit met 10%, waardoor het bereik permanent afneemt. Er is geen fysieke schade, maar wel waardeverlies van de auto. Dit valt niet onder je autoverzekering. Je zou de fabrikant civielrechtelijk moeten aanspreken, eventueel via een collectieve claim.
Hoe bescherm je jezelf?
Volledig beschermd ben je nooit, maar er zijn stappen die je kunt nemen om de risico's te beperken:
- Sluit een allrisk verzekering af — zeker bij een nieuwere of duurdere EV is dit sowieso verstandig, maar bij softwarerisico's is het extra belangrijk. Je wilt niet afhankelijk zijn van een juridisch gevecht met een autofabrikant
- Check of je verzekeraar cyberrisico's dekt — sommige verzekeraars bieden aanvullende cyberclausules aan die ook softwaregerelateerde schade expliciet dekken
- Stel OTA-updates uit als dat kan — bij sommige merken kun je updates een paar dagen uitstellen. Wacht even af of andere gebruikers problemen melden op forums of sociale media
- Documenteer alles — als je na een update problemen ervaart, leg dan direct vast wat er mis is. Maak foto's, noteer foutmeldingen en bewaar de updatenotificatie. Dit helpt bij een eventuele claim
- Houd je onderhoudshistorie bij — een goed gedocumenteerd onderhoudsboekje versterkt je positie bij een geschil met de fabrikant of verzekeraar
De toekomst: wetgeving in beweging
De wetgeving rondom software in auto's is volop in ontwikkeling. De Europese Unie heeft in 2024 de herziene Productaansprakelijkheidsrichtlijn aangenomen, waarin software expliciet als product wordt aangemerkt. Dit versterkt de positie van consumenten bij softwaregerelateerde schade.
Daarnaast werkt de EU aan de AI Liability Directive, die specifiek gaat over aansprakelijkheid bij schade door kunstmatige intelligentie — denk aan autonome rijsystemen. Als een zelfrijdende functie door een software-update een ongeval veroorzaakt, moet de fabrikant straks eenvoudiger aansprakelijk te stellen zijn.
Voor Nederlandse verzekeraars betekent dit dat ze hun polisvoorwaarden moeten meeontwikkelen. Verwacht de komende jaren meer specifieke clausules over softwareschade, OTA-updates en cyberveiligheid in autoverzekeringspolissen.
Voorlopig is het advies simpel: zorg dat je goed verzekerd bent, bij voorkeur allrisk, en wees je bewust van de risico's die horen bij een steeds meer softwaregestuurde auto. De technologie brengt veel voordelen, maar ook nieuwe kwetsbaarheden waar je als eigenaar rekening mee moet houden.
Premies en voorwaarden kunnen per verzekeraar verschillen. Vergelijk altijd meerdere aanbieders voordat je een keuze maakt.
Veelgestelde Vragen
Als de software-update fysieke schade aan je auto veroorzaakt (bijvoorbeeld door een remproblemen of brand), dekt een allrisk verzekering dit doorgaans wel. Schade aan derden wordt altijd gedekt door je WA-verzekering. Puur functioneel verlies zonder fysieke schade valt meestal niet onder je autoverzekering.
Als kentekenhouder ben jij risicoaansprakelijk voor schade aan derden — je WA-verzekering dekt dit. Je verzekeraar kan vervolgens regres nemen op de autofabrikant via de productaansprakelijkheidswetgeving, aangezien software sinds 2024 officieel als product geldt.
Bij sommige merken kun je OTA-updates uitstellen, maar niet altijd definitief weigeren. Veiligheidsupdates worden soms verplicht doorgevoerd. Het is verstandig om updates een paar dagen uit te stellen en eerst ervaringen van andere gebruikers af te wachten.
Nee, autoverzekeringen dekken geen waardeverlies of functioneel verlies zonder fysieke schade. Als een update bijvoorbeeld je bereik permanent vermindert, moet je de fabrikant rechtstreeks aanspreken, eventueel via een collectieve claim.
